Şirketiniz yabancı personel çalıştırabilir mi?

Başvuruyu kim yapar?

Çalışma izni başvurusunu yabancı değil, işveren yapar. Yurt içi başvurularda işveren doğrudan e-İzin sistemine girer; yurt dışı başvurularda yabancının konsolosluktan aldığı referans numarasıyla işveren dosyayı tamamlar.

Sisteme girecek kişinin işyerinin SGK e-Bildirge kullanıcısı olması ve kendi adına elektronik imzası bulunması zorunludur. İşyeri kaydı açıldıktan sonra Yetkilendirme İşlemleri menüsünden başka kişilere de başvuru yetkisi verilebilir; sayı sınırı yoktur.

Elektronik imza yoksa süreç hiç başlamaz. Nitelikli elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarından alınır ve teslimi birkaç gün sürebilir — dosyayı planlarken bunu hesaba katın.

Beş Türk vatandaşı kuralı

Genel kural, çalıştırılacak her bir yabancı için işyerinde en az beş Türk vatandaşının sigortalı olarak istihdam edilmesidir. Aynı işyerinde birden fazla yabancı çalıştırılacaksa bu sayı her yabancı için ayrı ayrı hesaplanır.

Sayı, başvuru tarihindeki SGK kayıtlarına göre değerlendirilir. Sigortalı sayısının başvuru sırasında kriterin altına düşmesi, dosyanın en sık reddedilme sebebidir.

Kriterin aranmadığı durumlar

• Ev hizmetleri — yaşlı, engelli, çocuk bakımı ve hasta refakati
• Özellik arz eden doğrudan yabancı yatırım kriterlerini karşılayan işletmelerde kilit personel konumundaki ilk yabancı
• Bazı özel statüdeki kuruluşlar ve muafiyet kapsamındaki gruplar

Şirket ortağı olan yabancılar için de değerlendirme farklıdır; ortaklık payı ve şirketin mali yapısı öne çıkar.

Mali yeterlilik ve ücret

İşyerinin mali yapısı

Ödenmiş sermaye, brüt satış hasılatı veya ihracat tutarlarından en az birinin belirlenen eşikleri karşılaması beklenir. Bu tutarlar dönemsel olarak güncellenir; başvuru öncesi güncel değerlerin kontrol edilmesi gerekir.

Son yıla ait bilanço, kâr/zarar tablosu ve vergi levhası dosyaya eklenir. Yeni kurulan işyerlerinde mali tablolar henüz oluşmadığı için sermaye yapısı ve taahhüt edilen istihdam öne çıkar.

Ücret kriteri

Yabancıya ödenecek ücretin, yapılacak işin niteliğine uygun ve asgari ücretin belirli bir katı olması beklenir. Katsayı meslek grubuna göre değişir: üst düzey yönetici, mühendis ve mimar gibi kadrolarda daha yüksek, ev hizmetleri ve düz işlerde daha düşüktür.

Başvuruda beyan edilen ücret; iş sözleşmesindeki tutarla ve daha sonra SGK'ya bildirilecek ücretle birebir aynı olmalıdır. Üç belge arasındaki fark, iznin iptaline ve idari para cezasına yol açar.

Sektörel istisnalar ve kolaylıklar

Bazı işletme türlerinde kriterler kolaylaştırılmış biçimde uygulanır. Şirketinizin bu kapsama girip girmediği, dosyanın kurgusunu doğrudan değiştirir.

• Ar-Ge merkezi ve teknopark belgesi bulunan işletmeler
• Özellik arz eden doğrudan yabancı yatırım kriterlerini karşılayan işletmeler
• Turizm sektöründe belgeli tesisler ve mevsimsel istihdam yapıları
• Kamu kurumlarının ihalesini almış ve sözleşmesini yürüten işletmeler
• Serbest bölgelerde faaliyet gösteren işletmeler — başvurular Ticaret Bakanlığına yapılır

Ar-Ge merkezi belgeniz varsa bunu başvuruda mutlaka belirtin. Bu belge, hem istihdam oranı hem mali kriterler açısından dosyayı belirgin biçimde güçlendirir.

İzin çıktıktan sonraki yükümlülükleriniz

Çalışma izni işverene de yükümlülük getirir; bunların ihlali izin iptaline ve idari para cezasına yol açar.

• İşe başlatma — yurt içi başvurularda iznin başlangıcından itibaren bir ay, yurt dışı başvurularında girişten itibaren bir ay ve her hâlükârda altı ay içinde
• Sosyal güvenlik — yabancıyı beyan edilen ücret ve tam zamanlı çalışma esasına göre sisteme kaydettirmek ve primleri düzenli yatırmak
• Bildirim — çalışmanın başlamasını, sona ermesini ve izni iptal gerektirecek durumları on beş gün içinde Bakanlığa bildirmek
• Uzatma takibi — iznin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren ve süre dolmadan uzatma başvurusu yapmak
• Sonlandırma — yabancı işe hiç başlamazsa veya ayrılırsa e-İzin sisteminden İzin Sonlandırma Talebi ile bildirmek

İzinsiz çalıştırmanın yaptırımı

Çalışma izni olmayan yabancıyı çalıştıran işverene idari para cezası uygulanır ve ceza her yabancı için ayrı ayrı kesilir. Tekrarı halinde tutar artar. Ayrıca yabancı, sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir ve konaklama, dönüş ve sağlık masrafları işverenden tahsil edilebilir.

İzin belgesini görmeden hiçbir yabancıyı işe başlatmayın. Belgenin geçerliliğini izinsorgula.csgb.gov.tr adresinden doğrulayabilirsiniz.

İzin çıktığında belge PTT ile işyeri adresine gönderilir — Bakanlıkça yayımlanan örnek görsel.